Chi phí đã bỏ ra không buộc ta tiếp tục
Trong cuộc sống hàng ngày, đôi khi chúng ta cảm thấy khó khăn khi từ bỏ một việc gì đó, ngay cả khi nó không còn mang lại lợi ích, chỉ vì chúng ta đã đầu tư thời gian, công sức hoặc tiền bạc vào đó. Hiện tượng này được gọi là ‘chi phí chìm’ hay ‘chi phí đã bỏ ra’. Việc nhận diện và hiểu rõ về chi phí này có thể giúp chúng ta đưa ra các quyết định sáng suốt hơn.
Chi phí đã bỏ ra là gì?
Chi phí đã bỏ ra là bất kỳ khoản đầu tư nào (thời gian, tiền bạc, công sức) đã được thực hiện và không thể thu hồi lại. Ví dụ, nếu bạn mua một cuốn sách điện tử và sau khi đọc vài chương, bạn nhận ra nó không hấp dẫn hoặc không phù hợp với sở thích của mình. Số tiền bạn đã trả cho cuốn sách đó là chi phí đã bỏ ra.
Điểm mấu chốt là chi phí này không nên ảnh hưởng đến các quyết định tương lai của bạn. Quyết định tiếp tục hay dừng lại nên dựa trên lợi ích và chi phí phát sinh từ thời điểm hiện tại trở đi, chứ không phải những gì đã mất trong quá khứ.
Tại sao chúng ta lại bị ảnh hưởng?
Con người thường có xu hướng muốn ‘hoàn vốn’ hoặc không muốn ‘lãng phí’ những gì đã đầu tư. Trong ví dụ về cuốn sách điện tử, bạn có thể cảm thấy ‘tiếc’ nếu không đọc hết, dù việc tiếp tục đọc có thể khiến bạn mất thêm thời gian mà không nhận được giá trị mong muốn. Đây là một thiên kiến nhận thức phổ biến.
Cảm giác này có thể dẫn đến việc chúng ta tiếp tục theo đuổi một lựa chọn không hiệu quả, chỉ vì không muốn thừa nhận rằng khoản đầu tư ban đầu đã không mang lại kết quả như mong đợi. Việc này có thể khiến chúng ta mất thêm nguồn lực quý giá.
Ra quyết định dựa trên tương lai
Để tránh bị mắc kẹt bởi chi phí đã bỏ ra, hãy tập trung vào các lựa chọn và kết quả có thể xảy ra trong tương lai. Khi đứng trước một quyết định, hãy tự hỏi: ‘Nếu tôi chưa từng đầu tư gì vào đây, liệu tôi có bắt đầu ngay bây giờ không?’
Nếu câu trả lời là không, thì việc tiếp tục có thể không phải là lựa chọn tốt nhất. Việc chấp nhận rằng một khoản đầu tư đã mất và chuyển sang một hướng khác có thể mang lại lợi ích lớn hơn về lâu dài, giúp bạn tiết kiệm thời gian và công sức cho những hoạt động hiệu quả hơn.
Câu hỏi để đọc thận trọng
- Làm thế nào để phân biệt chi phí đã bỏ ra với các chi phí khác?
- Việc tiếp tục một hoạt động không hiệu quả vì chi phí đã bỏ ra có thể gây ra những hậu quả gì?
- Bạn sẽ áp dụng nguyên tắc này như thế nào trong một tình huống đọc sách hoặc học tập giả định?